Begroting 2026: sluitend voor nu, zorgen voor later

Lansingerland – Vorige week werd de meerjarenbegroting 2026-2029 toegelicht tijdens de beeldvormende avond. Ondanks aanhoudende financiële onzekerheid vanuit het Rijk is het gelukt om de begroting voor 2026 structureel sluitend te krijgen. Dat vergde echter scherpe keuzes, bezuinigingen en het inzetten van reserves. Voor de jaren daarna blijven de vooruitzichten zorgelijk: in 2027 wordt een tekort van 3,7 miljoen euro verwacht, oplopend tot 7,5 miljoen in 2029.

Een belangrijk uitgangspunt bij het opstellen van de begroting was dat de onroerendezaakbelasting (OZB) niet wordt verhoogd. Lansingerland houdt de OZB-tarieven bewust lager dan het landelijk gemiddelde om inwoners niet verder te belasten. Om de begroting desondanks rond te krijgen, is onder meer gebruikgemaakt van een deel van het zogeheten ‘surplus’ van de Algemene Reserve. Gemeenten mogen hiervan maximaal 10 procent inzetten als structureel dekkingsmiddel. Voor Lansingerland betekent dit een bedrag van 1,3 miljoen euro in 2026. Daarnaast wordt 25,5 miljoen euro onttrokken aan de Enecoreserve om investeringen in onderwijsvoorzieningen te bekostigen, waaronder nieuwe scholen en maatschappelijke voorzieningen in Wilderszijde. Door deze constructie blijft de Algemene Reserve beter op peil, wat belangrijk is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente.

Zorgen lange termijn

De begroting is tot stand gekomen via een intensieve samenwerking tussen raad en college, waarin de vraag centraal stond: wat voor gemeente willen we zijn? Er is gekozen om prioriteit te geven aan thema’s als bestaanszekerheid, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid. Op andere ambities, zoals kansrijk opgroeien en ondernemerschap, wordt bezuinigd of afgeschaald. De sociale basis, voorzieningen die bijdragen aan samenhang in de samenleving, blijft zoveel mogelijk buiten schot. Om de begroting sluitend te maken, zijn diverse maatregelen genomen. Zo wordt op organisatiekosten bespaard en is er een bundeling van maatregelen die samen circa 546.000 euro opleveren. Ook technische ingrepen, zoals het herzien van kredieten en het bijstellen van begrotingsposten, droegen bij aan het dichten van het tekort. Toch blijft duidelijk dat deze oplossingen tijdelijk van aard zijn. De reserves worden aangesproken, terwijl structurele inkomsten, bijvoorbeeld via het gemeentefonds, onder druk staan. De financiële situatie op de korte termijn is stabiel, maar de lange termijn baart zorgen. De totale weerstandscapaciteit, de financiële buffer die de gemeente heeft om risico’s op te vangen, daalt de komende jaren met ongeveer 30 miljoen euro, van 143 miljoen in 2025 naar 112 miljoen in 2029. Het weerstandsvermogen blijft met een ratio van 3,9 voorlopig ruim voldoende, maar de marge wordt kleiner.

Uitdagingen

Tijdens de beeldvormende avond werd benadrukt dat de begroting vooral een balans zoekt tussen financiële houdbaarheid en maatschappelijke ambities. “Bezuinigen is complex”, klonk het tijdens de toelichting. “Er is geprobeerd om inhoud en financiën zorgvuldig te verbinden, waarbij inwoners ook zijn betrokken via eerdere consultaties.” Tegelijkertijd werd duidelijk dat de tekorten vanaf 2027 structurele keuzes vergen. De gemeente zal moeten bepalen of ambities moeten worden bijgesteld of dat andere vormen van financiering gezocht moeten worden. Een andere uitdaging ligt bij externe factoren. De gemeentefinanciën zijn sterk afhankelijk van rijksbijdragen, die door politieke instabiliteit en veranderende kabinetsafspraken onzeker blijven. Daarnaast drukken stijgende kosten in het sociaal domein en vergrijzing op de begroting. Meer inwoners doen een beroep op zorg via de Wmo, terwijl tegelijkertijd delen van het ambtenarenapparaat de komende jaren met pensioen gaan. De gemeente houdt rekening met deze ontwikkelingen, maar beseft dat de financiële speelruimte kleiner wordt. “De korte termijn is op orde, maar de lange termijn vraagt om strategische keuzes”, concludeerde de accountant tijdens de vergadering. De raad wordt opgeroepen om bij toekomstige besluiten prioriteiten scherp te stellen, nieuwe ambities alleen te omarmen als er structurele dekking is, en te blijven denken in een meerjarig kader. Met de vaststelling van de begroting in november legt Lansingerland de financiële koers voor de komende jaren vast. De inzet van reserves biedt nu lucht, maar de structurele opgaven blijven. De gemeente wil blijven investeren in een gezonde, veilige en leefbare gemeenschap, maar zal dat steeds meer moeten doen met beperkte middelen.