Gemeente stopt duurzaamheidslening

Lansingerland – De gemeenteraad zal voor het zomerreces een besluit nemen over het beëindigen van de duurzaamheidslening. 

Tijdens een beeldvormende avond vorige week werd de raad bijgepraat over de resultaten van een evaluatie van de regeling, die sinds 2021 inwoners ondersteunt bij het verduurzamen van hun woning. Uit de evaluatie blijkt dat de lening niet langer doelmatig is en voor de gemeente te kostbaar is geworden. Bovendien sluit het instrument onvoldoende aan bij lagere inkomens. Als beter alternatief werd tijdens de avond de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds genoemd. De duurzaamheidslening werd in 2021 in het leven geroepen om inwoners - ook met een lager inkomen - financieel te ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning. Denk hierbij aan investeringen in zonnepanelen, isolatie, warmtepompen of thuisbatterijen. In totaal zijn er tot mei 2025 maar liefst 416 leningen verstrekt, met een gemiddeld bedrag van 11.226 euro per aanvraag. De regeling werd breed benut en bleek populair, met name onder mensen met een midden- tot hoog inkomen. Toch blijkt de regeling in de praktijk niet langer houdbaar. Door de gestegen rente op de kapitaalmarkt is het voor de gemeente duur geworden om de leningen te blijven verstrekken. De evaluatie wijst bovendien uit dat juist de mensen met lagere inkomens - de doelgroep waarvoor de lening mede bedoeld was - nauwelijks gebruikmaken van de regeling. Zij betalen namelijk dezelfde rente als ieder ander, terwijl zij via het Nationaal Warmtefonds in aanmerking kunnen komen voor een Energiebespaarlening met 0% rente. 

“De duurzaamheidslening is in de praktijk vooral interessant gebleken voor huishoudens met een verzamelinkomen boven de 60.000 euro”, aldus de evaluatie. “Voor deze groep is het gemeentelijke aanbod gunstiger dan het overheidsinstrument. Maar dat was nooit de bedoeling.” Daarmee voldoet de regeling niet meer aan drie belangrijke uitgangspunten die in 2020 zijn vastgesteld: de lening moet kostendekkend zijn, aanvullend op bestaande regelingen én toegankelijk voor lage inkomens. Nu blijkt dat er een landelijk alternatief is dat beter aansluit bij deze voorwaarden, zal de gemeente waarschijnlijk kiezen om haar eigen regeling stop te zetten. Als de duurzaamheidslening wordt stopgezet verandert er voor inwoners die al een duurzaamheidslening hebben lopen, niets. De leningen hebben een looptijd van maximaal 15 jaar en blijven tot 2041 doorlopen. Nieuwe aanvragen kunnen echter vanaf 2026 niet meer worden ingediend. Wel worden inwoners actief gewezen op de mogelijkheden via het Warmtefonds en andere subsidieregelingen, zoals de ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing). Een alternatief zou zijn om de duurzaamheidslening om te vormen tot een stimuleringslening, waarbij de rente verhoogd wordt. De gemeente ziet daar echter vanaf. Volgens het raadsvoorstel zou dat leiden tot een ongunstiger aanbod dan reeds bestaande instrumenten voor midden- en hogere inkomens, en het oorspronkelijke doel van de regeling ondergraven. Hoewel het beëindigen van de duurzaamheidslening een opvallende stap is, benadrukt de gemeente dat het streven naar een klimaatneutraal Lansingerland in 2050 onverminderd doorgaat. De duurzaamheidslening was slechts één van de middelen. Er zijn andere, effectievere manieren om onze inwoners te ondersteunen bij de energietransitie. Voor huurders - die straks niet meer via deze gemeentelijke lening geholpen kunnen worden - ligt de verantwoordelijkheid bij de verhuurders. Het Rijk werkt momenteel aan regelgeving die verhuurders verplicht om vóór 2029 woningen met een slecht energielabel te verbeteren.