Welke giethars kiest u voor sieraden, onderzetters of een dikke gietlaag?

Wie langs open ateliers gaat, ziet steeds vaker werk met hars. Denk aan oorbellen met gedroogde bloemetjes, onderzetters met goudfolie of een tafelblad waar een blauwe rivier doorheen loopt. Het ziet er eenvoudig uit, maar wie het zelf probeert, merkt al snel dat de ene giethars de andere niet is.

Waarom er zoveel soorten giethars bestaan

De meeste giethars voor hobbygebruik is epoxy. U mengt een hars met een verharder, waarna een chemische reactie het mengsel hard maakt. Bij die reactie komt warmte vrij, en hoe dikker de laag, hoe warmer het wordt.

Daar zit meteen het verschil tussen de soorten. Een hars voor dunne lagen hardt snel uit, maar wordt in een dikke laag te heet en kan dan vergelen of barsten. Een hars voor dikke lagen werkt juist langzaam, zodat de warmte de tijd krijgt om weg te trekken.

Het belangrijkste getal bij epoxy kopen is daarom de maximale laagdikte die een hars in één keer aankan. Dat staat bij goede producten altijd vermeld. De Dordtse webshop Itsokay deelt zijn assortiment bijvoorbeeld in op toepassing en gietdikte, van minder dan een centimeter tot vijftien centimeter.

Sieraden maakt u het makkelijkst met UV-hars

Voor oorbellen, hangers en ringen gebruikt u kleine siliconen mallen en hele dunne laagjes. Hier is UV-hars vaak de handigste keuze. Die hoeft u niet te mengen en hij hardt onder een UV-lamp binnen ongeveer een minuut uit.

Het nadeel is dat UV-licht maar een beperkte diepte bereikt. UV-hars is daarom bedoeld voor lagen tot ongeveer een centimeter. Wilt u een dikker sieraad, dan giet u in meerdere dunne lagen en hardt u elke laag apart uit.

Onderzetters en dienbladen vragen om een allrounder

Onderzetters, kleine schaaltjes en dienbladen hebben meestal een dikte van een halve tot twee centimeter. Een breed inzetbare art-epoxy werkt daar goed. Zulke harsen zijn glashelder, laten zich goed kleuren met pigment en zijn geschikt voor gietingen tot twee à drie centimeter.

Let ook op de mengverhouding. Sommige epoxy mengt u in een verhouding van één op één, wat voor beginners prettig is. Bij andere producten weegt u hars en verharder af volgens een vaste gewichtsverhouding, en een paar gram verschil kan dan al zorgen voor een plakkerig resultaat.

Voor een dikke gietlaag heeft u speciale hars nodig

Een tafelblad, een rivertafel of een groot kunstobject vraagt om een heel ander product. Daarvoor bestaan harsen voor grote gietingen, die u in lagen van drie tot zes centimeter kunt gieten. Voor nog dikkere werken zijn er varianten die tot vijftien centimeter in één keer aankunnen.

Deze harsen harden langzaam uit, soms in meerdere dagen. Dat vraagt geduld, maar het resultaat is een heldere laag zonder spanning. Kies voor werk dat bij een raam komt te staan bovendien een hars met een goede UV-bestendigheid, zodat het niet geel wordt.

Een afwerklaag voor hout en schilderijen

Niet elk project is gieten in een mal. Veel kunstenaars gebruiken epoxy als glanzende toplaag over een schilderij, een houten blad of een fotoprint. Daarvoor is een coating-epoxy bedoeld die vloeibaar genoeg is om zichzelf egaal over een oppervlak te verdelen.

Zo’n coatlaag is dun en hard relatief snel uit. Gebruik hem dus niet om een mal te vullen, en andersom past een dikke giethars niet goed als dunne toplaag.

Werk veilig en in de juiste ruimte

Welke hars u ook kiest, draag nitril handschoenen en werk in een goed geventileerde ruimte. De ideale temperatuur ligt rond de twintig graden. In een koude schuur hard epoxy slecht uit en blijft hij soms maandenlang licht kleverig.

Meng altijd rustig en schraap de randen en bodem van de mengbeker goed mee. Niet gemengde resten zijn de meest voorkomende oorzaak van zachte plekken in een werkstuk.

De dikte van uw werkstuk bepaalt de keuze

Wie eenmaal weet hoe dik zijn werkstuk wordt, heeft de keuze snel gemaakt. Dunne sieraden vragen om UV-hars, onderzetters om een allround art-epoxy en tafels om een hars voor grote gietingen. Begin met een klein project, zodat u de eigenschappen van de hars leert kennen voordat u aan een groot stuk begint.

Inspiratie is er genoeg in de regio. Tijdens de Kunsttoer Lansingerland openen 29 kunstenaars hun ateliers in Berkel en Rodenrijs, Bergschenhoek en Bleiswijk. Een praatje met een maker leert u vaak meer dan een handleiding.