Advies wijst naar coalitie Leefbaar 3B en CDA in Lansingerland
Lansingerland – De raad lijkt de weg vrij te maken voor een coalitie van Leefbaar 3B en het CDA. Informateur Robbert-Jan van Duijn adviseert deze samenwerking als meest logische uitkomst van de verkiezingen. Volgens hem doet deze combinatie recht aan de verkiezingsuitslag en biedt zij voldoende basis voor een stabiel bestuur. In de raad is brede steun voor die richting, al worden ook aandachtspunten genoemd voor de komende formatie.
Door Amel Bali
Van Duijn sprak de afgelopen weken met alle zeven fracties in de raad. Zijn conclusie: een coalitie van Leefbaar 3B en het CDA ligt het meest voor de hand. Beide partijen wonnen zetels en beschikken samen over een meerderheid van 19 van de 33 zetels. Tijdens de bespreking van het advies in de raad bleek brede steun voor deze richting, al werden ook de nodige kanttekeningen geplaatst. Leefbaar 3B, met 12 zetels de grootste partij, onderschrijft het advies. Fractievoorzitter Terry Duivesteijn noemt het proces zorgvuldig en ziet samenwerking met het CDA als logisch. Tegelijk benadrukt hij dat zijn partij de verantwoordelijkheid niet alleen wil dragen. Een bredere coalitie met bijvoorbeeld VVD en D66 is volgens hem ook verkend, om de bestuurlijke last te spreiden. Het CDA sluit zich aan bij de lijn van de informateur. Fractievoorzitter Jan-Willem van den Beukel spreekt van een “essentiële randvoorwaarde” dat de open bestuurscultuur behouden blijft. Daarbij moet volgens hem ruimte blijven voor de hele raad, inclusief de oppositie. Toch is het onderlinge vertrouwen tussen de twee grootste partijen niet voor iedereen vanzelfsprekend. Mark Bik (WIJ Lansingerland) stelt dat dit “nog niet van het papier af spat”.
Ook Arjen Hofman (ChristenUnie) ziet “inhoudelijke hobbels” die eerst overwonnen moeten worden. De informateur zelf erkent die spanning, maar ziet voldoende basis om door te gaan. “Ik heb gezien dat gesprekken op een volwassen en constructieve manier zijn gevoerd. Anders had ik dit advies niet gegeven.”
Open bestuurscultuur
Een terugkerend thema in zowel het advies als de reacties uit de raad is de zogenoemde open bestuurscultuur. Die moet zorgen voor meer ruimte voor de oppositie, wisselende meerderheden en transparantie in besluitvorming. Vrijwel alle partijen benadrukken het belang daarvan. Brecht Weerheijm (D66) spreekt van politiek bedrijven “op basis van vertrouwen in plaats van wantrouwen”. Ook GroenLinks-PvdA ziet een compacte coalitie als beste garantie voor die cultuur. “Een coalitie van twee partijen met een stevige oppositie past daar beter bij,” aldus Sonnie Biharie. De informateur onderstreept dat deze cultuur niet vanzelfsprekend is en blijvende aandacht vraagt. Een belangrijk discussiepunt is de samenstelling van het college van burgemeester en wethouders. De informateur schetst verschillende varianten, waaronder een vierde wethouder die via de raad wordt voorgedragen of zelfs een uitbreiding naar vijf wethouders. Die ideeën stuiten op weerstand. VVD, D66, WIJ Lansingerland en GroenLinks-PvdA spreken zich uit tegen een vijfde wethouder, vooral vanwege de kosten en het ontbreken van noodzaak. Ook een ‘onafhankelijke’ wethouder roept vragen op. Ivo de Graaf (VVD) noemt het idee sympathiek, maar vraagt zich af hoe het in de praktijk zou werken. De meeste partijen lijken uit te gaan van een college met vier wethouders. Over de verdeling daarvan lopen de meningen uiteen.
Grote dossiers
Naast de bestuurlijke inrichting wachten inhoudelijk stevige opgaven. De gemeente kampt met een structureel financieel tekort dat oploopt tot miljoenen euro's. Daarnaast spelen dossiers als Bleizo-West, woningbouw, windenergie en de opvang van asielzoekers en statushouders. Over die onderwerpen moet volgens vrijwel alle partijen duidelijkheid komen. Waar het coalitieakkoord op hoofdlijnen ruimte moet laten, mogen deze dossiers niet ‘open' blijven liggen. Zowel Leefbaar 3B als het CDA benadrukken dat hier concrete afspraken over nodig zijn. De raad heeft inmiddels via een motie uitgesproken dat Leefbaar 3B en het CDA de gesprekken mogen starten en dat Van Duijn wordt gevraagd als formateur verder te gaan. Het doel is om in juni een coalitieakkoord op hoofdlijnen te presenteren, al geldt dat zorgvuldigheid boven snelheid gaat. Voor nu ligt de bal bij de twee grootste partijen. Zoals meerdere fracties benadrukken: de richting is duidelijk, maar het succes van de formatie zal afhangen van vertrouwen, samenwerking en de bereidheid om knopen door te hakken.