Historisch boek over over ouderlijke boerderij

De nu negentig jaar jonge Jan van der Burg was en is het achtste kind van Dorus van der Burg en Cato Overdevest die een boerenbedrijf hadden aan de Overgauwseweg in Pijnacker. Overgouw D17 was het vroeger officieel. Later werd het Overgauwseweg.

De boerderij was in 1884 aangekocht door Frank van der Burg, de vader van Dorus en de opa van Jan. De boerderij en twee stukken land waren in eigendom en daarnaast werd tien hectare land gepacht van het Seminarie in Warmond. Ieder jaar kwam iemand van het seminarie de boel controleren en ieder jaar ook ging vader Dorus voor kerstmis met een haas aan de stang van zijn fiets richting het Seminarie voor het kerstdiner van de paters!
In de jaren vijftig bedacht vader Dorus dat zijn zeven zonen de kost zouden kunnen verdienen als kweker op het land van zijn boerderij. Dat werd dus gaandeweg omgevormd van boerenland tot tuinbouwgrond. Bijna allemaal zijn de zonen kweker geworden, alleen zoon Jan niet. Hij mocht als enige in het gezin doorleren. Het was temidden van alle gezinsherrie best nog een hele opgave om een rustige plek te vinden voor het maken van het huiswerk.
Jan is uiteindelijk waterbouwkundige geworden en heeft een groot deel van zijn werkzame leven besteed aan het maken van berekeningen voor de Deltawerken. Een grappig verhaal daarbij is dat zijn broers die tuinder werden daarmee relatief jong ophielden, terwijl Jan zelf tot hoge leeftijd naast en na zijn betaalde arbeid fanatiek volkstuinder was, niet zo ver van het woonhuis in Voorburg/Essesteijn waar hij met echtgenote Tonny Wijtvliet uit Nootdorp (ook afkomstig uit een groot gezin) met veel plezier woont.
Voor zijn nazaten heeft Jan van der Burg jaren lang gewerkt aan een boek over de ouderlijke boerderij.

Al in 2007 is Jan van der Burg begonnen met schrijven. Intussen is zijn computer nog een keer gecrasht, maar dat heeft hem er niet van kunnen weerhouden om of door te gaan of opnieuw te beginnen. Het resultaat is er: een prachtig geschreven boek dat een schitterend inkijkje geeft in alle aspecten van het boerenleven voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Jan heeft grotendeels uit zijn nog prima werkende geheugen geput maar daarnaast ook de nodige studie gedaan naar de historie van de boerderij die jammerlijk genoeg in 1961 is gesloopt. Vader Dorus was er klaar mee. Hij kon een stoppremie van 2.000 gulden krijgen en stopte met het boerenbedrijf. De boerderij werd gesloopt en in plaats daarvan liet hij een mooie bungalow bouwen waar hij overigens niet zo heel lang van heeft kunnen genieten met zijn echtgenote Cato Overdevest. Relatief jong nog kreeg Dorus een ziekte die niet te genezen was. De bungalow is nu Overgauwseweg 22.
Zoon Jan heeft het altijd jammer gevonden dat de boerderij - die eigenlijk ouder en mooier was dan andere boerderijen langs de Overgauwseweg - aan de slopershamer ten prooi viel. Hij vertelt dat de boerderij al voorkwam op de zogenoemde Kaart van Cruquius, de beroemde oudst bekende kaart van de omgeving Pijnacker-Nootdorp.
Aan de andere kant kon Jan het ook wel weer begrijpen dat zijn vader de keuze maakte om een comfortabele bungalow te laten bouwen als vervanging van de boerderij die ontzettend ‘winderig’ was en waar het zeker in de winter ontzettend koud en tochtig kon zijn. Centrale verwarming was er niet. Het is prachtig hoe Jan tot in detail beschrijft dat het hele gezinsleven zich in de winter afspeelde in het kleine keukentje, de enige ruimte waar het in de koude winters behaaglijk was. En heel gezellig omdat de hele familie inclusief vrienden en vrijers op elkaar gepropt zat. De naam voor die ruimte was altijd: ’t hokkie.

Woonkamer
De officiële woonkamer was alleen op zondag in gebruik, als vader Dorus na het bezoek aan de katholieke kerk aan de Oostlaan een sigaar opstak en uitrustte van de noeste arbeid van de voorbije zes dagen.
Het was in die tijd ook gebruikelijk dat er lang en uitgebreid werd gebeden voor het slapengaan. Oudste zus Marie bad de rozenkrans voor en daarbij begonnen diverse ‘gebedsdeelnemers’ alvast aan hun nachtrust. Zoon Niek, de grootste grapjas in het gezin, bedacht een keer een lege koekzak zachtjes op te blazen en die met een grote klap te laten knallen. Sommigen schrokken daarvan zo ontzettend dat het vrome gebed onmiddellijk plaatsmaakte voor een stevige scheldpartij over en weer.

Tien kinderen
Het boek is echt heerlijk leesvoer, zeker voor mensen die op de een of andere manier het leven van toen hebben meegemaakt. De opwinding van de hooibouw in de zomer, het moeten meewerken op de boerderij met al het handwerk dat daar gedaan moet worden, het met zeven jongens slapen op een stikdonkere zolder waar het in de winter binnen net zo koud kon worden als buiten en waar je soms wakker werd met een laagje sneeuw op de dekens.
Jan van der Burg beschrijft het allemaal tot in detail. Hij maakt het ook persoonlijk door zijn opa Frank van der Burg en zijn oma Marie Kneppers te portretteren evenals hun tien kinderen, zeven jongens en drie meisjes, zijn ooms en tantes en dus ook zijn vader Dorus die met zijn vrouw Cato Overdevest uit Stompwijk ook tien kinderen kreeg. En net als zijn vader ook zeven jongens en drie meisjes: Marie, Gerrit, Fie, Frank, Nic, Greet, Arend, Jan, Theo en Arie. Hun leven wordt ook even beschreven.
Toen opa Frank de boerderij in 1884 betrok was hij als zoon van de vroeg overleden Piet van der Burg afkomstig uit Bleiswijk. De Van der Burgentak waar we het hier over hebben is ook onderdeel van het zogenoemde Zedelijk Lichaam, een familiestichting die tot op de dag vandaag bestaat en die destijds is opgericht om familieleden die in de problemen waren geraakt met raad, daad en financiële ondersteuning bij te staan. Jan is ook 25 jaar secretaris geweest van het Zedelijk Lichaam dat volgend jaar 175 jaar bestaat.
Een grote klap in het leven van opa Frank was dat zijn vrouw Marie tijdens Kerstmis 1916 plotseling overleed. Daardoor nam zoon Dorus, de vader van Jan dus, de boerderij sneller over dan eigenlijk de bedoeling was. Tijdens de Stompwijkse Kermis ontmoette hij Cato Overdevest met wie hij al na een half jaar verkering trouwde. Waarschijnlijk omdat er hoognodig een vrouw – een boerin - nodig was op de boerderij.
Vader Dorus nam een schuld van 7.000 gulden over van zijn vader Frank en pas tijdens de Tweede Wereldoorlog kon hij die schuld afbetalen. Hoe naar de oorlog ook was voor veel mensen: de boeren kregen juist tijdens de oorlog betere prijzen voor melk en kaas. Vanwege de schaarste. Al met al ademt het boek van Jan van der Burg een wereld en een leven van eenvoud, gezelligheid, veel mensen bij elkaar, keihard werken, met weinig tevreden kunnen zijn, maar dus ook financiële zorgen, tegenvallers in de vorm van koeien die ziek werden en dood gingen. Het was echt een kwestie van overleven, maar intussen ook plezier maken met elkaar. Het is geweldig dat Jan van der Burg dit allemaal voor het nageslacht heeft ‘bewaard’ door het vast te leggen in woord en beeld. Het Historische Genootschap Oud Pijnacker is ook heel blij met het boek, dat vooral bedoeld is voor familieleden en andere intimi.  Mail naar: burgwijt@ziggo.nl (SO)