zaterdag 4 juli 2020 | week 27
Home » Nieuws » Molenweg 111: een pand met een geschiedenis naast molen De Valk
Het hele pand wordt opgevijzeld. Foto’: John Hofman.

Molenweg 111: een pand met een geschiedenis naast molen De Valk

Berkel en Rodenrijs – Een ploeg van zo’n 67 vrijwilligers spoedde zich zaterdagochtend 19 september in alle vroegte naar het pand Molenweg 111 in Berkel en Rodenrijs. Doel: meehelpen met het opvijzelen van de woning onder regie van het hiervoor gespecialiseerde Aannemersbedrijf W. Visser en Zn. uit Ouderkerk aan den IJssel. Opdrachtgever: de eigenaar, Berkels kunstenaar Bas van Leeuwen, bekend van onder meer het carillon voor het voormalige gemeentehuis en de kunstwerken voor het oude gezondheidscentrum aan de ds. van Koetsveldstraat.

Vanwege dit immense karwei duiken we eerst even terug in de geschiedenis, het pand is ongeveer 226 jaar oud! Van oorsprong een molenaarswoning, want direct er naast staat molen De Valk, een van de zeer weinig overgebleven monumenten in Berkel en Rodenrijs. Het achterste gedeelte van het pand nr. 111 was vroeger een stal waarin varkens en paarden werden gehouden evenals het pand er achter wat nu het atelier van Van Leeuwen is. Het voorste gedeelte was het woongedeelte met daarin een broodoventje, want de bakker kwam niet langs en moest men dus zelf het brood bakken. Ook nu nog is de oven aanwezig. Een watervoorziening ontbrak ook. Men haalde water uit de waterput buiten. In het pand woonde de familie Gravesteijn, bestaande uit ‘ome’ Dirk Gravesteijn, zijn broer Teun en zus ‘tante’ Maartje. Laatstgenoemde liep zo krom, dat ze met gemak alles van de grond kon oprapen. Alle drie bleven ze vrijgezel. In de beginjaren woonde moeder Gravesteijn nog bij hen in. Als het eten klaar was, riep ze: “Jongens, eten.” En dan te bedenken dat die ‘jongens’ beiden toen al ruim 70 jaar oud waren!

Bas weet nog te vertellen dat een kip niet werd geslacht zoals gebruikelijk, maar deze na te zijn dood gegaan, drie dagen buiten in de zon werd gehangen. Daarna werden de veren er af geschud en verdween de kip in de soep. Zus en broers Gravesteijn leven inmiddels niet meer. Ze hebben allen een hoge leeftijd bereikt. Na hen woonde er de familie Eshuis, tevens molenaar van molen de Valk die het pand opknapte. In december 1996 trok de familie Heijerman in de woning, zij wonen nog steeds in de molen.

Atelier

Bas van Leeuwen heeft met zijn gezin 48 jaar (tot ongeveer 1995) in de afgeknotte molen gewoond die op zo’n 200 meter afstand stond van De Valk, inmiddels is afgebroken en plaats heeft gemaakt voor een prachtige woning. Twintig jaar geleden verhuisde Bas naar het gedeelte wat nu zijn atelier is. Het gezin woonde dus in het atelier.

In 2014 kocht de familie Van Leeuwen het pand Molenweg 111, dat nu is opgevijzeld en gerenoveerd zal worden. Bas: “In dat zelfde jaar stond ook de molen te koop die nu wordt bewoond door de familie Heijerman. Mevrouw Heijerman is de molenaar.” Het pand nr. 111 was heel vochtig. De woonvloer stond gelijk aan het grondwaterpeil”, aldus Bas. “Het heeft bovendien een eensteensmuur dus is het zeer koud in de winter. Daarom hebben we besloten het huis zo’n veertig tot vijftig centimeter op te vijzelen en alle muren goed te isoleren. Ook zal er van binnenuit nog worden geheid. Er komen palen in van 18 meter lang. Alle aanwezige elementen blijven in tact en gehandhaafd zoals bijvoorbeeld het broodoventje.” Volgens hem stookten ze vroeger op de vloer op een zogenaamde haardplaat. Later kwam het fornuis er voor in de plaats.

Na oproep spontaan gemeld

Zaterdag 19 september hebben alle vrijwilligers, zowel mannen als vrouwen, bijna de hele dag staan ‘vijzelen’. Bij elk fluitsignaal van de aannemer moest iedereen met een grote baco (sleutel) de vijzel drie slagen geven. De meeste vrijwilligers namen ieder drie vijzels voor hun rekening. Best heel zwaar werk!

Nu de woning is opgevijzeld breekt er een periode van renovatie aan. Vooral binnen is dat best heftig, want alles is gestript in verband met het opvijzelen. Tot aan de middag viel er veel regen, maar dat deerde de vrijwilligers niet. Bas: “Na een oproep meldde zich spontaan een aantal mensen die wilden helpen. Van de 67 mensen hier ken ik een aantal niet eens, maar ik ben er ontzettend blij mee. Met minder hadden we deze klus niet kunnen klaren.”

We zagen alle leeftijden aan het werk, van jong tot ouder. Uiteraard werd er goed voor de inwendige mens gezorgd en steeds na enkele uren werd er een wel verdiende pauze gehouden. Nu nog een soort ‘uitgewoond’ pand, straks een prachtig woonhuis. Wie wil er nu nog weg uit die prachtige polder?