maandag 28 september 2020 | week 40
Home » Politiek » De Wet inburgering gaat (weer) veranderen
Gayle Campbell.

De Wet inburgering gaat (weer) veranderen

De Wet inburgering gaat (weer) veranderen

Lansingerland – Inburgeraars worden weer door de gemeente begeleid, zowel op de taalvaardigheid als de kennis over de samenleving. Ook komt er een strakkere financiële structuur en aandacht voor werk. We vroegen aan Gayle Campbell van VluchtelingenWerk om een eerste balans op te maken.

Freek J. Zijlstra

Tot 2013 had de gemeente de touwtjes in handen en was een speciale ambtenaar aangesteld voor de intake van asielgerechtigden. Er werd passend onderwijs op een regionale taalschool gezocht en men bracht de resterende tijd door in een werkbedrijf. VluchtelingenWerk verzorgde twee jaar lang de maatschappelijke begeleiding en algemene consulenten bij de gemeente regelden de uitkering en kredieten voor de eerste inrichting van de woning.

Leenstelsel

Twee beleidsmedewerkers presenteerden namens het college van b. en w. op woensdag 11 december jl. het raamwerk van de nieuwe Wet inburgering en keken terug op de bestaande regeling.
In 2016 en 2017 vestigden achtereenvolgens 148 en 80 asielgerechtigden zich in Lansingerland. Nu is dat aantal gestabiliseerd op ongeveer 40 per jaar, inclusief kinderen. Onder de huidige regeling draagt de inburgeraar zelf verantwoordelijkheid, en wordt daarin ondersteund door VluchtelingenWerk. Men kiest een taalschool en krijgt daarvoor via DUO een voorwaardelijke lening van maximaal € 10.000. Tijdens de instroom van grote aantallen asielgerechtigden hebben malafide taalscholen geld opgestreken en zijn veel inburgeraars geconfronteerd met schulden. Een aantal heeft, mede daardoor, de inburgering niet op tijd kunnen afronden. De focus lag op taal en niet op werk.

Persoonlijk begeleidingsplan

In het nieuwe stelsel gaat men terug naar af en scherpt het beleid verder aan. De belangrijkste wijziging is dat de regie weer bij de gemeente komt. Er vindt een brede intake plaats waarbij een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie wordt opgesteld. Die intake wordt zo mogelijk door de gemeentelijke consulent in het AZC gedaan. Het komt onder andere neer op een inventarisatie van opleiding en werkervaring, taalniveau en leerbaarheid, motivatie en zelfredzaamheid, fysieke en mentale gezondheid, digitale vaardigheden en sociaal netwerk.
De inschatting van de leerbaarheid leidt tot een inschaling bij één van de drie leerroutes. Het laagste niveau is de Zelfredzaamheidsroute. Dan is er de meest gangbare B1-route die gecombineerd wordt met ‘toeleidende arbeid’. Tot slot de Onderwijsroute die bedoeld is voor jongeren tot 28 jaar die naar een gewone ROC of hogere opleiding kunnen.

Ontzorgen, leren en werken

Veel asielgerechtigden hebben het eerste halfjaar problemen met financiën. In het nieuwe systeem betaalt de gemeente de vaste lasten voor huur, gas/stroom/water en zorgverzekering en kort dat op de uitkering. De gemeente heeft 37 grote probleemgevallen, die slachtoffer van de huidige regeling zijn geworden, in kaart gebracht. Er is een aanzet tot schuldhulpverlening gedaan, de gemeente koopt taallessen in, zodat aan de eisen voor inburgering kan worden voldaan. De gemeente biedt maatschappelijke begeleiding aan om financieel zelfredzaam te worden.
In de nieuwe opzet wordt taalonderwijs en werken weer gekoppeld. Door de consulenten wordt een cursus Participatieverklaringstraject gegeven waarin de kernwaarden van de Nederlandse maatschappij worden behandeld. De Module Arbeidsmarkt & Participatie gaat over het oriënteren en participeren op de Nederlandse arbeidsmarkt. Men is optimistisch over de kans om een werkplek te vinden, bijvoorbeeld in de glas- en tuinbouw of de logistieke sector.

Maatschappelijke begeleiding

​​​​​Gayle Campbell, teamleider van VluchtelingenWerk Lansingerland, is blij met de plannen voor de nieuwe Wet op de inburgering. “Ik ben positief gestemd over de tijdige voorbereidingen die door de gemeente met alle betrokken hulporganisaties worden getroffen. De casemanagers zijn proactief en tonen begrip voor de individuele situatie van asielgerechtigden. We werken in Hergerborch al samen tijdens een wekelijks inloopspreekuur. Mijn indruk is dat door taalschool en werk te regelen en goed op elkaar af te stemmen, er weer meer structuur in het dagelijkse leven komt. Veel asielgerechtigden die in Hergerborch wonen, hebben zelf actief naar werk gezocht. Het is goed als de gemeente helpt bij het op orde brengen van de financiën. Wat wij blijven begeleiden is het feit dat de Belastingdienst de toeslagen voor huur, zorgkosten, kindgebonden budget en kinderopvang rechtstreeks aan de asielgerechtigde blijft overmaken. Dat is vooral een uitdaging als de situatie verandert door inkomsten uit werk. VluchtelingenWerk legt als landelijke organisatie al in het AZC contact met de asielzoeker, geeft juridische begeleiding en is in de hele keten actief. Het juridisch dossier wordt na de verhuizing aan onze juridische begeleiders overgedragen. Er is jarenlange kennis over vluchtelingen, hun land van herkomst, wettelijke regelingen en procedures. Onze vrijwilligers volgen voordat ze aan de slag gaan niet voor niets een aantal cursussen. Vrijwilligers kiezen er bewust voor om een tijdje mee te lopen met een asielgerechtigde en dan ontstaat een emotionele band. Wij staan ook in de toekomst klaar om technische en persoonlijke vragen te beantwoorden.”

Tijdpad en knelpunten

De nieuwe wet moet op 1 januari 2021 operationeel zijn. De subsidieovereenkomst voor maatschappelijke begeleiding door VluchtelingenWerk loopt per 31 december 2020 af, ongeacht hoe lang iemand op dat moment begeleid is. De maatschappelijke begeleiding wordt dan opnieuw aanbesteed.
Het college van b. en w. stelt in februari 2020 het beleidsplan vast, waarna het in maart ter bespreking in commissie Samenleving en besluitvorming in de gemeenteraad komt. Medio mei start de inkoopprocedure met externe organisaties.
De Vereniging Nederlandse Gemeenten heeft aangegeven dat er van Rijkswege nu te weinig geld op tafel ligt om de transitie mogelijk te maken. Dat kan uitstel tot gevolg hebben. Behalve twee beleidsmedewerkers zijn vier of wellicht meer consulenten nieuwe stijl nodig. De leerbaarheidstoets wordt door een Rijksambtenaar uitgevoerd.