zaterdag 23 februari 2019 | week 08
Home » fbpost » Het nijpend tekort aan starterswoningen
Stefanie Koolhaas-Wortelboer.

Het nijpend tekort aan starterswoningen

Het nijpend tekort aan starterswoningen

Lansingerland is de op één na jongste gemeente van Nederland. We zijn trots op de grote aantallen jongeren, die als twintigers echter vaak wegtrekken omdat de wachttijd voor een huurwoning lang is en het kopen van een betaalbare woning met een aanvangssalaris volstrekt onmogelijk is. De indruk is dat er de komende jaren te weinig sociale huurwoningen gebouwd gaan worden, een inhaalslag is niet aan de orde. Van betaalbare koopwoningen in de prijsklasse tot € 150.000 èn van starterswoningen, waarop de gemeente een extra starterslening tot € 30.000 verstrekt, is al helemaal geen sprake. We legden de huidige situatie voor aan een geldverstrekker, een makelaar, de wethouder en een lid van de grootste oppositiepartij.

Freek J. Zijlstra

Op 21 november 2018 schreef dominee Peter Wijnberger van de Hervormde wijkgemeente Het Anker te Bleiswijk dat er dringend behoefte is aan betaalbare starterswoningen. ‘Als daar niet snel op in wordt gesprongen, krijg je een ontwrichting van het dorp,’ stelde hij in zijn column. ‘Ik maak me zorgen. Je kunt gemakkelijk zeggen: zo werkt de markt. Maar dan ga je voorbij aan het enorme belang voor de dorpsgemeenschap,’ en vervolgens wees Wijnberger meer in detail op de actieve bijdrage van jongeren aan kerk en samenleving. ‘Het college van b. en w. moet startersleningen mogelijk maken. Zo investeren we niet in stenen, maar in het cement van de dorpsgemeenschap.’
De ‘starterslening’ is een steuntje in de rug voor starters op de koopwoningenmarkt. Het is een aanvullende lening bovenop de hypotheek die de bank geeft. Die aanvullende lening kan het tekort op de koopsom overbruggen. Zo’n starterslening vraag je aan bij de gemeente en het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) voert de starterslening uit, maar Lansingerland doet daaraan niet mee.
In recente nieuwbouwplannen voor Lansingerland lijkt de term ‘starterswoningen’ een toverwoord te zijn, waarbij alle partijen met de plannen instemmen. Maar, kómen die woningen er dan ook ècht, in grote aantallen, en, komt het college ook met een extra starterslening over de brug?

“Er moeten in Lansingerland veel meer starterswoningen mét een starterslening gebouwd worden, omdat er nu voor jonge huizenkopers geen aanbod in de prijsklasse € 150.000 -180.000 is!” Aan het woord is Serge Dames, bedrijfsleider van De Hypotheker uit Berkel en Rodenrijs.
Dames heeft een aantal jaren gewerkt in Delft, Den Haag, Rijswijk en Zoetermeer en weet wat het huizenaanbod in die grotere gemeenten is, maar óók dat een aantal gemeenten wél inspeelt op de vraag een aanvullende starterslening aan te bieden. Op dit moment biedt de gemeente Lansingerland zo’n regeling niet aan jonge inwoners.
Serge Dames: “Een 23-jarige inwoner met een minimuminkomen van € 1.524 bruto per maand kan € 62.000 lenen. Daarmee gaat het niet lukken. Een afgestudeerde hbo-er van die leeftijd verdient pakweg € 2.500 bruto. Met een jaarinkomen van € 30.000 kun je krap € 150.000 lenen. Dat is voor Lansingerland ook nog niet voldoende. Bij een starterslening kun je bijvoorbeeld in Delft 20% van de koopsom lenen, tot een maximum van € 30.000. Dan is het kopen van een huis tot € 180.000 mogelijk. Je begrijpt dat het voor lagere inkomens daarom altijd zo is dat je (parttime) tweeverdieners moet zijn om een huis tot die prijsklasse te kunnen kopen. Vergeet bovendien de vaste bijkomende kosten koper niet, die je dus van je spaargeld moet betalen. Dat zijn bijvoorbeeld bemiddelingskosten, hypotheek- en leveringsakte kosten, taxatiekosten en 1% borgtochtprovisie voor de nationale hypotheekgarantie, die samen al gauw in de duizenden euro’s lopen. Ook bij nieuwbouw is er een vereiste inbreng van eigen vermogen, die wel wat lager ligt.
Regels voor startersleningen verschillen per gemeente. Voor Pijnacker moet je als starter in de gemeente woonachtig zijn. In Delft geldt die regel weer niet. De starterslening is gebaseerd op het inkomen van de koper. Daarom vindt er regelmatig een hertoetsing plaats. Dan wordt de starterslening verlengd of vervalt bij een gestegen inkomen.
Het aantrekkelijke van de starterslening is dat er, wanneer de lasten betaalbaar blijken, pas na drie jaar rente èn aflossing betaald gaat worden. De starterslening wordt geborgd door het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW), en dat deel kan altijd extra en boetevrij afgelost worden.” Wat te doen als je in Lansingerland wilt kopen zonder starterslening? Serge Dames: “(Groot)ouders of andere familieleden kunnen tot € 100.000 belastingvrij schenken aan een koper die jonger dan 40 jaar is, maar niet iedereen kan hier aanspraak op maken.”

“Er zijn in Lansingerland geen koopwoningen onder de € 225.000 beschikbaar of betaalbare huurwoningen voor jongeren die uit huis gaan en op eigen benen willen staan,” zegt Stefanie Koolhaas-Wortelboer, eigenaar/directeur van makelaardij Immobilia in Berkel en Rodenrijs. Volgens haar is een starter op de woningmarkt iemand tussen de 22 en circa 27 jaar die voor de eerste keer een eigen huis zoekt, nadat bijvoorbeeld de studie is afgerond en het studentenhuis of het ouderlijk huis wordt verlaten.
“Die starters zoeken met hun inkomen in het segment tussen de € 140.000 en de € 225.000. Dan kun je in Lansingerland niet terecht en zul je naar de ons omringende steden moeten. Daar betaal je voor 70 vierkante meter nog onder de € 160.000, terwijl je in Lansingerland al gauw veel meer kwijt bent. Je moet je sowieso afvragen hoe lang een starter in een appartement van 45 vierkante meter voor bijna € 160.000 wil wonen. Bovendien woon je dan in een complex met anderen die aanzienlijk meer voor een groot appartement of penthouse betalen, en moet je wel met elkaar praktische zaken binnen een vereniging van eigenaren regelen. Wellicht met verschillende leefgewoonten en botsende belangen.”
Wat moet er gebeuren? Stefanie: “Zo gauw je 18 jaar bent, moet je je als woningzoekende laten inschrijven. Dan heb je na 5 jaar alsnog een heel kleine kans op een huurwoning. Er moeten dus meer huurwoningen gebouwd worden, ook in het duurdere segment, zodat scheefwoners kunnen doorschuiven.
Uiteindelijk heeft de gemeente Lansingerland letterlijk de sleutel tot het kopen van een starterswoning in handen! De gemeente kan namelijk een kavel grond tegen een heel laag tarief in de markt zetten en uitsluitend bestemmen voor de bouw van een rijtje starterswoningen of wooncomplex appartementen voor starters. Vervolgens hanteert de gemeente samen met de grondontwikkelaar of makelaar stringente richtlijnen welke kopers daarvoor in aanmerking komen. Mogelijk met nog het verstrekken van een starterslening worden het op die manier helemaal bereikbare woningen voor starters op de (koop)woningmarkt. Andere gemeenten doen dat (deels) al, dus waarom Lansingerland niet? Wat gaat de politiek voor onze starters doen?”

Wethouder Kathy Arends (VVD) begint met te zeggen dat ze het belangrijk vindt dat jongeren in Lansingerland kunnen ondernemen, werken èn wonen. “We hebben ons in de afgelopen jaren vooral gericht op het bouwen van woningen voor gezinnen. Daarom is Lansingerland ook zo’n jonge gemeente, en daar zijn we trots op. Ik vind het normaal dat thuiswonende jongeren uitvliegen als ze elders gaan studeren. Sommigen komen graag naar hun geboortestreek terug als ze daarvoor de middelen hebben. Er zijn inderdaad te weinig woningen voor starters op de woningmarkt. Het beperkte aanbod vraagt van ons dat we breder naar de bouwopgave kijken. We gaan er in Lansingerland tussen de 4.000 en 7.000 woningen bij bouwen, in het lagere segment betekent dat sociale huurwoningen, middeldure huurwoningen en starterswoningen. We nemen het tekort van dat soort woningen heel serieus. De overheid kan echter niet alles regelen. Je hebt als starter ook een eigen verantwoordelijkheid en het kan zijn dat je daarbij je familie of netwerk moet inschakelen.”

Wat gaat het college daadwerkelijk doen? Arends: “Er zijn vanaf 2014 in Lansingerland 188 starterswoningen gebouwd. De komende vier jaren zijn we van plan nog eens 300 koop- en huurwoningen in de prijsklasse € 140.000 – € 180.000 of een maandelijkse huur tot circa € 850,- te bouwen, in Parkzoom, Westpolder Bolwerk en Hoeksekade Noord. Het bouwen van starterswoningen helpt ook om mensen met een iets hoger inkomen dan sociaal te laten doorverhuizen uit hun sociale huurwoning. Zo komen er meer sociale huurwoningen vrij voor starters met een laag inkomen. Daarnaast heeft 3B Wonen een doorstroommakelaar om iets te kunnen doen aan het scheefwonen in de sociale huursector en zo meer en sneller woningen voor starters vrij te maken. We hopen in Wilderszijde nog eens 2.300 – 2.500 woningen te bouwen van diverse woningtypen; middeldure huur, sociaal en starterswoningen. Starters kunnen overigens ook jong gescheiden ouders zijn, van wie we het belangrijk vinden dat ze in de buurt van het gezin blijven wonen. We voeren de woonopgave uit in regionaal verband, en daarbij kijken we dus niet alleen naar onszelf, maar naar een evenwicht scenario.”

Jan Jumelet, raadslid voor WIJ Lansingerland – de grootste oppositiepartij- , vindt dat je, als je dat wilt, je hele ‘wooncarrière’ in Lansingerland moet kunnen doorbrengen. “Het is triest als je uit huis wilt en dan naar Zoetermeer of Rotterdam moet uitwijken, hoewel je daar eigenlijk helemaal niet wilt wonen. Vooral als je hele sociale netwerk hier is: familie, vrienden, sportvereniging, kerkelijke gemeente en misschien je werk. Nu is het haast onmogelijk om zonder hulp van ouders een start op de woningmarkt te maken. Ik vind dat de gemeente geld in jonge starters moet investeren. Er is genoeg bouwgrond om het goedkoper te regelen. Nu bouwen we al jaren meer van hetzelfde, namelijk, grondgebonden woningen in het hoge segment. Als twintigers wegtrekken uit onze dorpen valt er een stut van het maatschappelijk middenveld in de samenleving weg, en dat ga je ook merken in de zorg voor ouderen of als mantelzorger. WIJ Lansingerland is voor een gezonde bevolkingsopbouw, waar een mix van leeftijden en inkomens bij elkaar wonen. De coalitiepartijen zeggen vooral voor onze eigen bevolking te gaan, maar wat wordt er dan daadwerkelijk ingezet om onze jongeren, maar ook éénoudergezinnen, te kunnen laten starten op de lokale woningmarkt? Ik vind daarom dat er resultaatgerichte prestatieafspraken voor nieuwbouw moeten komen met het oog op deze doelgroep. We weten bijvoorbeeld dat er starterswoningen in Berkel-Centrum-West komen, maar niet eens hoeveel! Dat laten we aan de projectontwikkelaar over! Het gaat er nu dus om of je als gemeente bereid bent extra geld vrij te maken om het beleid op het punt van starterswoningen een stevige impuls te geven. Dat is niet nieuw; in het verleden werd eigen woningbezit ook met premies gestimuleerd.”

Check Also

Recreatiebad De Windas gaat weer open

Nog een paar dagen geduld, maar dan kan het recreatiebad van zwembad De Windas weer open voor het publiek. Vanaf 14 januari was het gesloten toen bleek dat er tegels losraakten in het bad. Naar verwachting gaat het bad zondag weer open. Houd de website en Facebookpagina van De Windas hiervoor in de gaten.

Geef een reactie