vrijdag 17 augustus 2018 | week 33
Home » Heden & Verleden » Is de Coolsingel ooit van Berkel geweest?
De symbolische oversracht van het land Cool.

Is de Coolsingel ooit van Berkel geweest?

In deze aflevering (165) van Heden & Verleden krijgen we antwoord op de vraag ‘Is de Coolsingel ooit van Berkel geweest?’.

Wie wil reageren of ideeën heeft voor Heden & Verleden kan contact opnemen met de redactie: tel. 010 – 5118892 (keuze 2) of redactie@de-heraut.nl.

Door Ron Tousain

Is de Coolsingel ooit van Berkel geweest?

Om geschiedenis juist te beschrijven is gedegen onderzoek vereist. Er zijn al teveel boeken en publicaties over de historie verschenen die berustten op snel getrokken conclusies, latere schrijvers dachten “als het gedrukt is, is het waar” en kopieerden het weer. Archieven zijn vandaag de dag zeer toegankelijk en beschikbaar en daarmee kunnen historische feiten beter bestudeerd worden om tot een waarheidsgetrouw verhaal te komen. Ron toont dit weer aan met onderstaand artikel.

De Rotte en de Maas

Tijdens de viering van het 1000-jarig bestaan in 1963 van onze gemeente is eindelijk na vele eeuwen de Coolsingel officieel overgedragen aan Rotterdam. Maar was de Coolsingel ooit van Berkel?
Toen het moerassige veenland tussen het jaar 1000 en 1100 in Holland ontgonnen werd, moest men het gebied ontwateren door sloten te graven en dammen en sluizen aan te leggen, om zo het water op natuurlijke manier van hoog naar laag weg te laten stromen. Het veenland in onze omgeving waterde via de Rotte af. Van de plaatsen Moerkapelle, Zoetermeer-Zegwaart aan het begin, Zevenhuizen, Bleiswijk, Bergschenhoek en Berkel erlangs, tot Hillegersberg en Rotterdam aan het eind van de rivier. Ter hoogte van Cool, een ambacht (waterstaatkundig gebied) even boven Rotterdam mondde de Rotte uit in de Maas. Bij de monding was een dam aangelegd en iedereen die afwaterde via de Rotte moest meebetalen aan het onderhoud van de Rottedijken.

Het land van Cool

De dijken ter hoogte van de monding in de Maas beschermden het land tegen overstromingen. Buitendijks lag polderland dat uiterst vruchtbaar was. Gezamenlijk legden de ambachten daar een dijk omheen en verpachtten het beschikbare nieuwe land. De graaf van Holland stond dit toe mits men de oude dijk bleef onderhouden. Doorbraken
van de dijk, waarbij ook de oude dijk het begaf door verwaarlozing, waren aanleiding voor de graaf om in te grijpen en hij herstelde de onderhoudsplicht van de oude dijk. De ambachten mochten kiezen of ze alleen de oude of ook de nieuwe dijk wilden onderhouden, zo niet dan verviel dit land aan de graaf. Blijkbaar waren de opbrengsten hoog genoeg want men koos voor onderhoud van beide dijken. Het ambacht Rodenrijs, waarin Berkel was gelegen, moest dus ook bijdragen aan het onderhoud van de dijken en had daarmee ook rechten in het nieuwe land van Cool. Om dit eigendom te noemen is onjuist, het land was van de graaf en die gaf het uit in leen (pacht) en een enkele keer in eigendom. Rechten moet dan ook worden gelezen als pachtopbrengst.

De Landscheiding

De stijging van de zeespiegel en het inklinken van het veen zorgden voor grote afwateringsproblemen. Tegen het einde van de dertiende eeuw lag het veenland in Berkel en Rodenrijs zo laag dat natuurlijke afwatering via de Rotte niet meer mogelijk was. Via de Zweth naar de Delftse Schie lukte het echter wel en daarom werd de afwatering verlegd. Berkel voerde haar water voortaan af in Delfland en niet meer in Schieland. In 1289 kwamen Floris V, als graaf van Holland en Aluwinus de Roderise als heer van Rodenrijs overeen dat het ambacht Rodenrise van Schieland naar Delfland zou worden overgeheveld.
In de oorkonde uit dat jaar staat ook dat er afstand wordt gedaan van alle rechten en plichten en er niet meer bijgedragen hoeft te worden aan het onderhoud; “soe hebben zij opghegheven dat lant in Cole ende dien dyck die daer to behoirt…”. De oude landscheiding kwam te vervallen en voortaan fungeerden de Rodenrijse Kade en de Berkelse Kade als landscheiding tussen de waterschappen van Delfland en Schieland. Deze kades kennen we nu als de Berkelseweg, het fietspad achter de Rodenrijseweg en de Doenkade.
Met de bijdrage in het onderhoud van de Zweth, de Delftse Schie en de waterwegen in Akkersdijk, viel de hogere rechtspraak die uitgeoefend werd door de overheid, betreffende het ambacht Rodenrise (Berkel in Rodenrijs) voortaan onder het Hof van Delft en niet meer onder het Hof ter Schie. De oorkonde waarin de overdracht van Het Land van Cool op 8 juni 1963 is vastgelegd, is als souvenir voor de bewoners van Berkel en Rodenrijs in beperkte oplage gedrukt.

Conclusie

Tot 1298 leverde het ambacht Berkel in Rodenrijs menskracht en materiaal voor het onderhoud van waterwegen aan Schieland. Berkel en Rodenrijs was als deelnemer aan het gezamenlijke waterschapsbelang dus mede-eigenaar (rechthebbende) van het buitendijkse land van Cool, maar niet van de Coolsingel in het bijzonder. Dat kon ook niet want de stad Rotterdam en de Coolsingel bestonden toen nog niet!
Hoewel het recht op het land in 1298 dus al officieel was afgehandeld, werd dit in 1963 met een knipoog naar het verleden overgedaan en een archivarissengrapje groeide uit tot de symbolische overdracht van Het Land van Cool. De Rotterdamse burgemeester Van Walsum vond het in elk geval een leuk idee en hij kreeg op 8 juni een fraaie oorkonde uitgereikt uit handen van onze burgemeester Hendriks, die nog steeds in de archieven wordt bewaard.

Bronnen

OHZ nieuw 2393; vidimus dd 14-12-1556 van het origineel uit 1289 in archief Ambacht Berkel inv.nr. 173
Gouw, J.L. van der, De Landscheidingen tussen Delfland, Rijnland en Schieland.
Hoek, C. De regeling van het dijkonderhoud in Schieland. Tijdschrift Holland, december 1972.
Tousain, R. Het 1000-jarig bestaan in Feesten in Berkel en Rodenrijs door de eeuwen heen Berkel en Rodenrijs, 2006.

Dit artikel werd gepubliceerd in verenigingsblad Het Lint van de Historische Vereniging Berkel en Rodenrijs. Wilt u lid worden van de vereniging (€ 12,50 per jaar)? Stuur dan een mail naar c.overmeer@zonnet.nl.

 

Oude illustratie ontstaan Rotterdam.
Kaartje van de Rotte 1958.

Check Also

’t Zeeltje viert 40-jarig bestaan

Het is op 1 juni 2018 precies 40 jaar geleden, dat de toenmalig burgemeester van Bleiswijk Jac. van der Linde een naambordje onthulde bij de officiële ingebruikstelling van de nieuwste uitspanning bij de kanovijver achter de Rottemeren in het recreatiegebied: Theehuis ’t Zeeltje van Piet en Thea Zeelenberg. De naam werd verzonnen door mevrouw Berkhout uit Bleiswijk. De naam Zeelenberg zorgde voor de gekozen naam.